Een aantal jaar terug brak de discussie los. Trots op Nederland-lijsttrekker Rita Verdonk streed vol vurigheid voor het behoud van ‘s lands meest gevierde feest, Sinterklaasavond. Voor een groot deel was Nederland echter niet trots op Rita. Een zichzelf serieus en capabel achtend kandidaat-fractievoorzitter die als één van haar belangrijkste speerpunten de conservatie van een niet-bestaande oude man en zijn slaafse knechten uitroept. Het was toch een schande dat onder druk van een groepje elitaire racismebestrijders, wij Sinterklaas zouden moeten opgeven? Inspelend op de nationalistische gevoelens, hoopte Verdonk zo veel stemmen binnen te halen. Die kwamen er niet; plaatsvervangende schaamte en een zekere hilariteit richting IJzeren Rita daarentegen wel.
De hilariteit was afgelopen week, terecht, echter ver te zoeken, terwijl de plaatsvervangende schaamte tot ongekend niveau steeg. Buitensporig politieoptreden tegen een duo idealistische bezoekers van de intocht van Sinterklaas in Dordrecht lieten de gêne voor de intolerantie in Nederland tot een nieuw dieptepunt zakken.
Quincy Gario en Kno’ledge Cesare, twee Nederlandse dichters met Antilliaanse roots, bezochten afgelopen zaterdag de aankomst van Sinterklaas in Dordt. Gehuld in shirt met daarop de tekst “Zwarte Piet is racisme” stonden zij langs de route. Niet omdat ze tegen het Sinterklaasfeest zijn, maar om de dialoog over de racistische aspecten hiervan op een vreedzame manier aan te gaan. Die vredelievende werkwijze lag kennelijk niet binnen het denkvermogen van de plaatselijke politie. Omdat de artiesten weigerden hun onschuldige shirts uit te trekken, werden ze bruut door de agenten gearresteerd. Voor het oog van vele kinderen duwde de politie het tweetal agressief op de grond en bleef hen met overdreven overmacht hardhandig het gezicht en lichaam tegen de stenen aandrukken. De agenten deelden zelfs stompen uit. Een absurde handelwijze tegen nota bene een vredige invulling van de vrijheid van meningsuiting.
Klaarblijkelijk is een van de meest gekoesterde verworvenheden in ons land, deze vrijheid van meningsuiting, ernstig in het geding op het moment dat het Nederlandse tradities dreigt aan te tasten. We zijn in Nederland veel te bekrompen en krampachtig (geworden). Waarom kunnen we niet gewoon erkennen dat Zwarte Piet inderdaad racisme is? De historische versie van Sinterklaas, een katholieke goedzak uit Turkije, leefde eeuwen voor de introductie van Zwarte Piet. Hij had niets van doen met dit verzonnen figuur. Zwarte Piet verscheen namelijk pas in 1852, elf jaar vóór de afschaffing van de slavernij in Nederland, voor het eerst ten tonele. Zijn rol? De knecht van Sinterklaas zijn, die op slaafse wijze de klusjes van de goedheiligman moest opknappen. Maar dat was niet alles. Met hun huidskleur als middel moesten de Zwarte Pieten zich eng gedragen om kinderen de stuipen op het lijf te jagen. Geen racisme? Please, get yourself together!
Niemand in Nederland wil Sinterklaas afschaffen. Wel is het zinnig om de feestvierders te wijzen op de racistische achtergrond van bepaalde kenmerken en deze misschien maar helemaal te verwijderen. Begrijpelijk, als je het mij vraagt. Maar het belangrijkste is om in ieder geval bewustzijn te creëren voor de racistische elementen en te erkennen dat de slavernij een even beschamend, verwerpelijk als wezenlijk onderdeel van onze vaderlandse geschiedenis is. Dat de twee woordkunstenaars hier in Dordrecht op vreedzame wijze geen uiting aan mochten geven, typeert het nog altijd onvolwassen ongemak van Nederland met haar eigen foute verleden.
Zwarte Piet is inderdaad racisme. Maar met het scheppen van bewustzijn en wellicht enkele aanpassingen kunnen we gewoon Sinterklaas blijven vieren. Daarom eet ik nu mijn laatste, etnisch verantwoorde chocoladekruidnoten op; ze zijn immers zwart, bruin én wit!
Als afsluiting hieronder nog een toepasselijk nummer op de situatie: Blessed Are Those Who Struggle van The Last Poets. Net als Quincy en Kno’ledge “spoken-word” dichters. Het refrein vertelt het verhaal:
Blessed are those who struggle
Oppression is worse than the grave
Better to die for a noble cause
Than to live and die a slave
Als autochtone Nederlander ben ik opgegroeid met Sinterklaas en Zwarte Piet en was het voor mij als kind altijd de spannendste en gezelligste periode van het jaar. Toen mijn zwarte Amerikaanse vrienden me erop wezen dat ze Zwarte Piet racistisch vonden had ik daar aanvankelijk weinig begrip voor omdat ik oprecht geloof dat er geen Nederlanders zijn die het Sinterklaasfeest vieren met een racisitische bijbedoeling. Ik merkte dat ik automatisch in de verdediging schoot zoals ik nu nog steeds merk bij andere Nederlanders als ik het onderwerp Zwarte Piet probeer aan te snijden. Ik zie inmiddels zelf wel dat het niet uitmaakt of er tegenwoordig nog een racisitische bedoeling achter zit maar dat alleen de associatie al genoeg is om van Zwarte Piet af te moeten willen. Kinderen voor wie het Sinterklaasfeest bedoeld is zal het echt niets uitmaken als de hulpjes van Sinterklaas gewoon wit of desnoods in verschillende kleuren verschijnen.
Ik word een beetje moe van de Groene Khmer
Zwarte Piet is net zomin racistisch als de Indiase swastika fascistisch is.
Het is allemaal een kwestie van perceptie. Amerikanen bekijken het door een Amerikaanse bril, en in de VS rust er om bepaalde historische redenen inderdaad een taboe op het zwart schminken van witte mensen.
Nederlandse kinderen (en daar bedoel ik ook Surinaamse en Antilliaanse kinderen mee) weten echter wel beter. Zwarte Piet is a hell of a job. Zwarte Piet heeft heel wat meer plezier in zijn werk dan de blanke bebaarde grijsaard die ‘s winters te paard het dak op moet. Zo gaan wij dus om met onze hoogbejaarden!
Logisch dus dat kinderen, zowel de zwarte/bruine/getinte als de roomwitte, in Zwarte Piet een rolmodel herkennen. Sinterklaas is een beetje griezelige oude afstandelijke man. Zwarte Piet is echter een held. Ieder kind zou wel Zwarte Piet willen zijn.
We kunnen wel gaan mopperen over deze onverhulde vorm van positieve discriminatie. Veel beter is om het wilde gezeik te staken, en ons over te geven aan de geest van dit feest.